Online now

ΡΟΔΟΓΝΩΣΙΑ

Η ιστορία της νήσου Ρόδου.

Amazing Rhodes

Rhodes Island Greece tourist guide.

ABOUT US | LINKS | CONTACT | ADVERTISE | PRIVACY POLICY | TERMS OF USE | ANALYTICS

AmazingRhodes.com all rights reserved 2012

Άγιος Νικήτας Δαματριάς

ΒΑ. του οικισμού της Δαματριάς Ρόδου (κάτοικοι 350, υψόμ. 55 μ.) και σε απόσταση 1,5 χλμ. περίπου απ'αυτόν, στις νότιες πλαγιές βραχώδους υψώματος και στη θέση "Πλατσί του Άϊ Νικήτα" (υψόμ. 100 μ. περίπου), κείται υπόσκαψος ναός ο οποίος τιμάται στη μνήμη του Αγίου Νικήτα (15 Σεπτεμβρίου) ή της Αγίας Παρασκευής (26 Ιουλίου).

Ο ναός αυτός έχει λαξευθεί στο μαλακό, φαιόχρωμο, ηφαιστιογενές πέτρωμα. Γύρω απ' αυτόν υπάρχουν διάφορα σπήλαια, εν μέρει φυσικά και εν μέρει τεχνητά. Βόρεια και ΒΑ. του ναού και επί του βραχοόδους πετρώματος είναι σκαλισμένοι αρχαίοι τάφοι, οι οποίοι συνδέονται μεταξύ των με υπόγειους διαδρόμους και απαρτίζουν μίαν εκτεταμένη αρχαία Νεκρόπολη της ελληνορωμαϊκής εποχής (3ος αι. π.Χ.- 3ος αι. μ.Χ. περίπου). Είναι πιθανόν αρχικά στη θέση αυτή να υπήρχε ένας αρχαίος, υπόσκαψος τάφος, ο οποίος κατά τους μέσους χρόνους μετετράπη σε χριστιανικό ναϊδριο. Επίσης γύρω από τον ναό διακρίνονται λείψανα από κατοικίες. Πιθανώς πρόκειται για μικρό μεσαιωνικό οικισμό ή για τόπο διαβιώσεως ερημιτών ή μοναχών.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

Πρόκειται για μικρών διαστάσεων μονόχωρο οικοδόμημα, το οποίο εμφανίζει ορθογωνίου σχήματος κάτοψη (εσωτ. διαστ. 10.00 X 2.00 μ περίπου). Τούτο αποτελείται από το Ιερό Βήμα, τον κυρίως ναό και τον νάρθηκα.

Ιερό Βήμα

Το Ιερό Βήμα χωρίζεται σε δυο επιμέρους χώρους, ήτοι: το κυρίως Ιερό Βήμα, το οποίο αποτελείται από έναν ορθογωνίου κατόψεως χώρον (εσωτ. διαστ.

Χριστού. Τέσσερεις Άγγελοι υποβαστάζουν δόξα, εντός της οποίας παρίσταται ο αναλαμβανόμενος Κύριος.

Νότια πλευρά

Επί της εσωτερικής επιφανείας της κόγχης της νοτιάς πλευράς εικονίζονται τρεις Άγιοι, ήτοι (από Α. προς Δ.): α') Μέγας Βασίλειος, β') Ιωάννης ο Χρυσόστομος, γ') Αθανάσιος ο Αλεξανδρείας.

Πρόθεση

Κόγχη: Εντός της κόγχης της Προθέσεως παρίσταται ο Μελισμός, ήτοι ο Ιησούς Χριστός Θυόμενος, "ο μελιζόμενος και μη διαιρούμενος".

Βόρεια πλευρά: Εικονίζεται ένας Άγιος αόιάγνωστος.

Ωραία Πύλη: Άντυγα τόξου: Στο μέσον παρίσταται ο Ιησούς Χριστός ως "Εμμανουήλ". Στο νότιο τμήμα εικονίζεται ο Άγιος Διάκονος Στέφανος ο Πρωτομάρτυς και στο βόρειο τμήμα ο Άγιος Διάκονος Ρωμανός ο Μελωόός.

Πρόσοψη τέμπλου: Στο νότιο τμήμα της δυτικής πλευράς του τέμπλου εικονίζεται ο Ιησούς Χριστός ολόσωμος, όρθιος, μετωπικός. Στο βόρειο τμήμα αυτού παρίσταται η Θεοτόκος, ολόσωμος, όρθια, μετωπική, βρεψοκρατούσα.

II. ΚΥΡΙΩΣ ΝΑΟΣ

Η οροφή του κυρίως ναού περιλαμβάνει δύο σταυροθόλια. Και στο μεν ανατολικό σταυροθόλιο εικονίζονται οι τέσσερις Ευαγγελιστές, ήτοι, Ματθαίος, Μάρκος, Λουκάς και Ιωάννης, στο δε δυτικό σταυροθόλιο παρίστανται εξα- πτέρυγα, από τα οποία διατηρούνται μόνον λείψανα.

Νότια πλευρά κυρίως ναού. Ανατολικό τυφλό αψίόωμα

Τύμπανο. Η επιφάνεια αυτού χωρίζεται σε δύο ζώνες, ήτοι:

Ανω ζώνη: Εικονίζεται η Έγερση του Λαζάρου.

Κάτω ζώνη: Παρίστανται δύο μορφές, ήτοι (από Α. προς Δ.):

α') Αρχάγγελος Μιχαήλ(;)

β') Άγιος Μεγαλομάρτυς Δημήτριος ο Μυροβλύτης.

Άντυγα τόξου

Ανατολικό μισό: Άνω: Άγιος Ερμόλαος.

Κάτω: Άγιος Παντελεήμων.

Δυτικό μισό: Άνω: Άγιος Κοσμάς. Κάτω: Άγιος Δαμιανός.

Επί της επιφανείας του πεσσού, ο οποίος παρεμβάλλεται μεταξύ ανατολικού και δυτικού τυφλού αψιδώματος της νοτίας εσωτερικής πλευράς του κυρίως ναού εικονίζονται:

Άνω ζώνη: Η Σταύρωση του Χριστού.

Κάτω ζώνη: Η Αγία Κυριακή.

Δυτικό τυφλό αψίδωμα

Τύμπανο: Η επιφάνεια αυτού χωρίζεται σε δύο ζώνες, ήτοι:

Άνω ζώνη: Παρίσταται ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου.

Κάτω ζώνη: Εικονίζεται ο Άγιος Γεώργιος ο Καππαόώξ, σύμφωνα με την υπάρχουσα επιγραφή. Παρίσταται ο Άγιος Γεώργιος ολόσωμος, έφιππος, δρακοντοκτόνος.

Αντυγα τόξου

Ανατολικό μισό: Άνω:Παρίσταται η Μεταμόρφωση του Χριστού.

Κάτω: Ο Άγιος Απόστολος Παύλος.

Δυτικό μισό: Άνω: Η Βάπτιση του Χριστού.

Κάτω: Ο Άγιος Απόστολος Πέτρος.

Βόρεια πλευρά κυρίως ναού

Δυτικό τυφλό αψίδωμα

Στην επιφάνεια αυτού δεν διατηρούνται λείψανα από τοιχογραφίες. Τούτο οφείλεται πιθανώς στο γεγονός, ότι η βορεία πλευρά απώλεσε τα κονιάματά της, λόγω της υγρασίας κυρίως.

Στην επιφάνεια του πεσσού, ο οποίος παρεμβάλλεται μεταξύ του δυτικού και ανατολικού τυφλού αψιδώματος της βορείας εσωτερικής πλευράς του κυρίως ναού εικονίζεται η Κάθοδος του Χριστού στον Άδη, ήτοι η Ανάσταση του Χριστού, κατά τους βυζαντινούς.

Ανατολικό τυφλό αψίδωμα

Και στην επιφάνεια αυτού δεν διατηρούνται λείψανα τοιχογραφιών, για τους ίδιους λόγους, που αναφέρθηκαν προηγουμένως.

Άντυγα τόξου

Ανατολικό μισό: Δεν διατηρούνται τοιχογραφίες.

Δυτικό μισό: Δεν διατηρούνται λείψανα τοιχογραφιών.

Νάρθηκας

Στις εσωτερικές επιφάνειες του νάρθηκα δεν όιετηρήθησαν λείψανα από τοιχογραφίες. Είναι πιθανόν, να μην είχε αγιογραφηθεί ο νάρθηκας από την αρχή.

Είναι αξιοσημείωτο, ότι σε διάφορα μέρη του ναού του Αγίου Νικήτα εικονίζονται διάφορα διακοσμητικά, αποτελούμενα από ελικοειδείς βλαστούς και ανθέμια, από καρδιόσχημα σχήματα κλπ.

Οι τοιχογραφίες του ναού του Αγίου Νικήτα Δαματριάς Ρόδου συνεχίζουν την παλαιά συντηρητική παράδοση της βυζαντινής τέχνης. Πρόκειται για έργα επαρχιακού χαρακτήρα, τα οποία μιμούνται καλής ποιότητας πρότυπα και είναι δυνατόν να χρονολογηθούν στον 14ον αι. μ.Χ.

Τόσον η αρχιτεκτονική του ναού, όσον και οι τοιχογραφίες, οι οποίες διατηρούνται εντός αυτού, μας παρέχουν πολύτιμα στοιχεία, σχετικά με την διαμόρφωση και εξέλιξη της βυζαντινής τέχνης γενικότερα και της τέχνης της Δωδεκανήσου ειδικότερα και η μελέτη αυτών διαφωτίζει πολλές πτυχές της ιστορίας της περιοχής κατά τους μέσους χρόνους.